ESTETİKTİKTE NESNELCİ VE ÖZNELCİ TUTUMLAR

http://www.askimiz.net
Gerçek sanat yapıtı en yoğun öznellikte ve en geniş nesnellikte anlatımını bulur. Nesnellik öznellikte, öznellik nesnellikte değerine kavuşacaktır. Ne var k böylesi bir dengenin istenmediği ya da bazen tutulmadığı durumlar vardır. Sanatta özel olarak öznelci ve özel olarak nesnelci tutumlar vardır. Öznelci bakışın nesnelci bakışa, nesnelci bakışın öznelci bakışa egemen olmak istediği çok görülür. Bugün öznelci eğilimleri “Duyguculuk” gibi, “Duygusalcılık” gibi adlarla, nesnelci eğilimleri de “Usçuluk” gibi, “Biçimcilik” gibi adlarla anıyoruz.
Öznelcilik doğruca duygucu eğilimleri gerektirirken, nesnelcilik doğalcılığı ya da kaba gerçekçiliğe kadar varan eğilimlere kapı açıyor. Zaman zaman sanatçının ister istemez bu eğilimlerden birine yöneldiğini ya da ağırlık verdiğini görüyoruz. Geçen yüzyılda Goethe, yapıtlarında gerçekçilikle duyguculuğu pek yetkin bir biçimde bağdaştırırken, hatta zaman zaman duyguculuğun sınırlarından girerken ya da duyguculuğun sınırlarını gerçekleştirirken klasikliği yani usa dayalı evrensel gerçekçiliği, sağlıklı duyguculuğu tümüyle hastalıklı buluyordu. Flaubert, Madam Bowary’nin kişiliğinde belli ki yalnızca genel olarak duyguculuğu değil, aynı zamanda kendindeki duygucu eğilimleri eleştiriyordu. Lalo, Goethe gibi klasikliği doğal ve sağlıklı diye belirlerken, onu gerçekleşmiş bir ülkü sayarken, duyguculuğu dağınık, aşırı ve hastalıklı bulur. Ancak zamansal öğeyi yani tarihsel koşulları burada göz önünden ayırmamak gerekecektir. Ya da tarihsel bakış açısı bu nokta da bizim için belirleyici olacaktır. Çünkü bütün bu bakış açılarının ayrı zamanlarının ürünü olduğunu ve yetkin biçimlerinde ya da sonraki biçimlerinde Goethe’de olduğu gibi bir karşıtlıktan çok bir bileşimi, bir bütünleşmişliği duyurduğunu görüyoruz.

Bir önceki yazımda « makalem ilgini çekebilir. Okumak istermisin ?
yorum yok
382 okuma
27 Kasım, 2016
MeHVaN
MeHVaN

Site web editörü olan admin makale yazarlığı yapar. Site web editörü olan admin makale yazarlığı yapar. Site web editörü olan admin.


Yorumlar



Bir Yorum Yazmak İstermisiniz ?