ESTETİK FİZİK Mİ METAFİZİK Mİ-1

Her fiziğin bir metafiziği, her metafiziğin bir fiziği olmalı. Ne fiziğin karşısında metafizik önceliklidir ne de metafiziğin karşısında fizik önceliklidir. Sorun tasarlayarak yaşamayı ve yaşayarak tasarlamayı bilmek ya da bilmemek sorunudur. Metafizikten insanın doğaüstüyle ilgili evrensel kurgularını anlayanlar bir yana, her gerçek düşünür zorunlu olarak metafizikçidir. Fiziğiniz varsa metafiziğiniz de olacaktır. Düş kurmayı bilmeyen yaşamı yeniden yaratmayı da bilemez.
Bilimde varsayımların, felsefede öngörülerin, sanatta esini oluşturan duyarlılığın arayan insan gerçeğiyle ilgili olduğu kesindir. Bu da her şeyden önce ayaklarımızın toprağa basması demektir. İnsanoğlu zihnini tutan köksel sorunlardan kurtulmak için kurgusal bir bilgi dünyası oluşturabilir ya da bu yolda gerçekleştirilmiş tasarılara gönül rahatlığıyla katlanabilir. Kendimizi kandırmak adına değil de daha güzel bir dünya yaratmak adına düş kurabilmek önemlidir. Bilgi edinme yolunda deneyin ne kadar önemli olduğun biliyoruz. Ama bu önem kurgunun, öngörünün, düşün önemini, olasılıkları gören yaratıcı bakışın önemini yok edemiyor. Her alanda olduğu gibi estetikte de böyle bu. Güzelde doğaüstüden kurtulup yeryüzüne indi. Onu bundan böyle aşkın bir dünyada hiç değişmeden bekleyen Güzel İdeası’nda arayacak değiliz. Onu artık doğrudan doğruya yapıtın kendisinde arıyoruz. Kendine kapalı, dünyadan kopuk, sanatsal yaratıya sırtını dönmüş bir güzel araştırma artık yararsızdır. Kant’ın çağdaşı Baumgarten “estetik bir bilimdir” dediği zaman elbet bir lüksü yadsıyordu ve sanatın yararları bilgisini ya da sanat için yararlı bilgiyi öngörüyordu. Böylesine bir bilgi de ancak deneyle ilgili olabilirdi. Estetikte yüzyılların tek metafizik kalıtı karşılıksız bir güzel araştırması oldu, bu çok uzun bir süre içinde estetikçilerle sanatçılar birbirlerini pek anlamadılar. Her konuda yetkili filozof estetiğinde sorumluluklarını yüklenmişti. Eskinin güzel araştırmacısı elinin altında yaratılardan oluşmuş uçsuz bucaksız bir laboratuar bulunduğunu görmedi, göremedi. Filozoftaşını bulmaya çalışan simyacının çabasına benziyordu eski estetikçinin çabası: Güzel’in ne olduğunu bir kere güzelce saptadık mı onu etkin kılmak çok kolay olacaktı.

Bir önceki yazımda « makalem ilgini çekebilir. Okumak istermisin ?
yorum yok
425 okuma
4 Kasım, 2016
admin
admin

Site web editörü olan admin makale yazarlığı yapar. Site web editörü olan admin makale yazarlığı yapar. Site web editörü olan admin.


Yorumlar



Bir Yorum Yazmak İstermisiniz ?