ESTETİĞİN KONUSU VE YÖNTEMİ-3

Alman estetiğin kaynaklarını Leibniz’e kadar götürmek olasıdır. XVIII. Yüzyılda felsefeyi büyük ölçüde etkilemiş olan bu ilk büyük alman filozofu herhangi bir estetik kuramı geliştirmiş olmasa da evren kavrayışı ile deyim yerinde ise bir estetik görü ortaya koymuştur. Leibniz tam anlamında kurgusal çerçevede hazzı tanımlaya yöneldi ve onu içimizdeki ve dışımızdaki yetkinliğe, yetkinlik duygusuna bağladı. Yetkinliği filozofa göre, çeşitlilikte birlikten başka bir şey değildir. Leibniz yetkinliği her şeyden önce “Bir yoğunlaşma, etkin bir şeyler içeren bir varlığın artışı tüm duygusal ve ahlaki enerjilerimizden fışkıran ve zorunlu olarak düşünsel olmayan bir güç” olarak tanımlamıştır. Leibniz’in en çok ilgisini çeken onu yetkinlik fikrine olaştıran şey uyumdur ya da evrenin uyumlu düzenidir. Tüm güzelliğin kökünde uyumun bulunması gerekir.
Leibniz’e göre güzel düzenden başka bir şey değildir ve öyle olmakla aşkı uyandırır ya da canlandırır. Burada Leibniz’in Plâtoncu eğilime kendini gösterir: aşk bizi yetkine ulaştıran güç gibi bir şeydir. “Leibniz için aşk, güzel, düzen ve yetkinlik birbirine bağlı şeylerdir. Yoğunlaşma, etkinlik bir sevinçseler, sevincin en yüksek ve en sağlam düzeyi de sonsuz mutluluktur. Sonsuz mutluluk bize giren edilgen bir durumdur. Ancak varlığımızın etkin bir öğesi, bir dinamiklik kendilerini ortaya koyarlar: sevinç o zaman itki olur, atılım olur. Güzelin yarattığı bu itki iyiye doğru bir atılımdır ve erdemi oluşturur.” Leibniz evreni sıra düzenli varlıkların uyum içinde yan yana geldiği bir dizge olarak görür, bu dizge içinde uyumlu olan her şey güzelle, uyumsuz olan her şey de çirkinle ilişkili olacaktır. Pythagorasçılarda ve Platon’da olduğu gibi varlık tümüyle estetiktir.

Bir önceki yazımda « makalem ilgini çekebilir. Okumak istermisin ?
yorum yok
397 okuma
1 Kasım, 2016
admin
admin

Site web editörü olan admin makale yazarlığı yapar. Site web editörü olan admin makale yazarlığı yapar. Site web editörü olan admin.


Yorumlar



Bir Yorum Yazmak İstermisiniz ?