ESTETİĞİN KONUSU VE YÖNTEMİ-2


Buda bize şunu gösterir: Çağlardan çağlara değişmeden geçen evrensel yargılar yok estetikte. Her çağ, doğruyu ve iyiyi olduğu güzeli de kendi bakış açıların göre belirler ya da değişikliğe uğratır. Bu yüzden bilimsel bakış açıları da ahlak görüşleri de sanat anlayışları da sık sık değişir. Elimizde estetiğin çağlardan çağlara değişmeden kalan kuralları bulunsaydı estetik yargılar ortaya koymak çok kolay olacaktı. Kaldı ki bir çağda geçerli belli estetik kurallar, belli estetik yargılar da yok. Bir çap az çok ortak bir sanatsal eğilimle birlikte değişik sanat anlayışlarını ortaya koyarken şaşmaz beğeni yargıları getirmiyor. Bir dönemde belli bir beğeniden söz etmek olasıdır, ancak bu beğenin karşıt ya da ayrı beğenilerden oluştuğu da kesindir. Bir çağ birbirine az çok yakın duran değişik sanat anlayışlarıyla ilgimiz çekiyor. Racine, Corneille ve Moliere klasik beğenin kişileridirler, ancak Racine’i Corneille’den, Corneille’i Moliere’den ayıran özellikler azımsanacak özellikler değildir. Sanat akımları bile sanatçıları yeterince ortak bir beğenide bir araya getirmeye yetmiyor. Her sanat akımı belli ortak niteliklerden yol çıkarken yapıtları gene de birbirine benzemeyen sanatçıları bir araya getiriyor. Buna göre bu durumda estetiğin bilimselliği değişkenin bilimselliğidir diyebiliriz.
Estetiğin alanı “güzel” kavramının araştırılmasına dayanan uçsuz bucaksız bir alandır. Güzelin ne olup olmadığını bilmek elbette güzelin saptanması ve gerçekleştirilmesi için gereklidir. Estetiğin en büyük sıkıntısı tüm sanatlar açısından güzelin ne olup olmadığını araştırırken uçsuz bucaksız bir yükümlenmenin altına girmiş olmasıdır: bu çerçevede estetiğin alanı sınırlandırılmayacak kadar geniştir. Güzel kadar kapsamlı bir kavramın kuramsal ve uygulamalı araştırması dile kolay bir iştir. Bugünün bilimselleşme yolundaki estetiği bu araştırmaya temel olacak verileri öbür bilimlerin yaptığı gibi deneyden getirmeye çalışıyor. Deneysel bilimselliğin zorunlu çağdaş koşuldur. Estetik ortaya koyacağı bilgilere temel olacak verileri laboratuarda derlemeye özen gösteriyor.




Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*