AHLAK VE BİLİM SANAT İLİŞKİSİ


“Bilim ve sanatların ahlakın üzerinde etkisi nasıldır? Dijon akademisinin 1749 yılında yaptığı bir yarışmanın sorusu olan bu soru günümüzde hala tazeliğini korumakta ve yine sorulsa yine değişik cevaplar alınabilecek bir soru olabilmektedir. Aynı zamanda soru bilimin değeri içerisine girebilecek cevapları da kendinde barındıracak potansiyeldedir.
Tarihe bakarsak bilimsel gelişmelerin ahlak üzerinde bir iyileştirmeye mi yoksa bir yozlaşmaya mı yol açtığını biraz anlayabiliriz.
Yukarıda bahsettiğimiz yarışmaya o dönem çok ateşli bir biçimde bilim ve sanatların ahlakı kötüye götüreceğini söyleyen Rousseau da tarihe bakarak cevap vermiştir. Nitekim yarışmanın galibi de kendisi olmuştur.
Şimdi diyorsunuz ki bilimsel bir yer olan akademi bilim ve sanatların kötü etkileri üzerine yazılmış bu yazıya neden ödül veriyor hem de birincilik ödülü. İşte Rousseau bunun için bir çare düşünüyor ve yazısının önsözünde akademideki jüriye hitaben birkaç şey yazıyor. Rousseau yazısında bilim yuvası olan akademiye böyle bir yazıyı yollayışının nedeninin ödül kazanmak olmadığını o ödülü kazanmasa da zaten kendi gerçeklerini söylemesinin içinin rahat etmesi bakımından ona en büyük ödül olacağını belirtiyor. Jüri üyelerinin bu yazıya sadece erdemli insanlar olarak doğruluk açısından bakmasını rica ediyor zaten bu yazıyı da buna güvenerek yazdığını ve yolladığını söylüyor.(arkadaşı Diderotda onu cesaretlendirmiştir yoksa Rousseau yine bu yazıyı yollayamazdı akademiye.)
Şimdi Rousseanun gerekçelerine bakalım. neden bilim ve sanatlar ahlakın yozlaşmasına neden oluyor? Rousseau bunu daha çok örneklerle açıklıyor. Bu örneklerden en çarpıcıları Atina ve Sparta örneği yine bunun yanında Çin, Hint ve Mısır örnekleri de var. Çin, Hint ve Mısırın bilimlerin beşiği olmasına rağmen egemenliklerini kendi ellerinde tutamayışını ve esaret altında yaşayışlarını anlatıyor. Atina ve Sparta örneğinde de Atina’nın bilimlerle içli dışlı olduğunu felsefenin doğuşuna ev sahipliği yaptığını fakat sürekli boyunduruk altında yaşadığını ifade ediyor. Ama Sparta öylemidir? Sparta da çocuklar daha küçük yaşlardan itibaren birer savaşçı olarak yetiştiriliyor bilim ve sanatlarla uğraşılmıyor babadan oğla anadan kıza geçen bir hayat tarzı var ve avuç içi kadar Sparta koskoca Pers ordusuna kafa tutuyor her ne kadar başarısız olsalar da cesaretleri ve toplumun istediği davranışı yerine getirmeleri bakımından ahlaklı bir davranış gösteriyorlar.
Yine Rousseau değişik örneklerle devam ediyor: Platonun devletinde neden sanatçıları istemediğini ve istememesinde haklı olduğunu iddia ediyor. Platon sanatçı ve şairlerin halkı galeyana getirerek devletin huzurunun bozulacağı gerekçesiyle devletinde istemiyor onları.
Şimdi Rosseaunun bunları düşünmesi herkesin böyle düşünmesi anlamına gelmiyor tabi ki. Ben böyle düşünmüyorum mesela toplumumuzda sanat ve bilim olmasa geriye kalan ne olur bir düşünelim bakalım ilkel bir insanlıktan başka ne kalır ki? Rousseau burada olsa zaten ilkel insanlığın en iyi olduğunu söylerdi bana cevap olarak ama ben bu konuda da onun tam tersini düşünüyorum. Yani şimdi bilim ve sanatların insanla için hiçbir önemi değeri yok mu? Bu soruyu yine kendimiz cevaplarsak bugün evimizde bulunan televizyon, bilgisayar vb. şeyler zamandan tasarrufu sağlamıyor mu? Sağlıyor e en değerli şey zaten zaman dünyada olup bitenlerden haberdar olmamızı, doğayı kontrol altına almamızı sağlayan ne? Bilim değil mi? Sanatlar çok mu boş bu dünyadaki yaratılardan başka yaratış olmasın mı? Nerede buradaki ahlaksızlık toplum tarafından istenmiyor mu? Hayır, bal gibi de isteniyor. Diyebilirsiniz ki yahu bilim diyorsun da tıp bilimine bak bir hastalığın çaresi bulunuyor sonra yeni bir hastalık çıkıyor ortaya o daha büyük dert oluyor başımıza sosyal hayat da böyle değil mi? her gün yeni bir sorun çıkmıyor mu karşımıza çıkıyor yani insanların merak duygusundan ve ihtiyaçlarından ortaya çıkan bilim sırf insanlar merak ediyor diye onları ahlakından mı ediyor belki eski ahlak görüşlerini siliyor süpürüyor ama yerine daha değerli şeyler getirebiliyor.
Şimdi başta sorduğum soruyu yine sizin değerli yorumlarınıza bırakıyorum.bu konuyu hem cevaplamış hem cevaplamamış olarak olarak kapatıyorum net bir cevap mı diyorsunuz işte burada yardımcı olamam çünkü bilimin değeriyle karışık olarak bu soru hala tartışılmakta…




Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*